Bugun...

Sinem YALÇIN
MERAK EDİLEN ’FOBİLER’
Tarih: 11-05-2019 09:52:00 Güncelleme: 11-05-2019 09:52:00


   Eskiden basit fobi olarak adlandırılan özgül fobiler, bazı durumlar veya nesnelerden duyulan mantıksız/ aşırı/ sürekli korkudur. Kişi bu korkunun aşırı ve mantıksız olduğunun farkındadır yani iç görüsü mevcuttur. Ancak bu mantıksız olduğunu bildiği korkudan kendini alıkoyamaz. Çoğunlukla fobi sahibi olan bireyler, korku duydukları durumdan veya nesneden kaçınır, onunla karşılaşmak istemez. Özgül fobiler; toplum genelinde görülme sıklığı oranları, % 4 ila % 8,8 arasında değişen, yaşam boyu görülme sıklığı % 7,2-11,3 olan, kadınlarda erkeklere oranla iki kat daha fazla ortaya çıkan, kaygı bozuklukları içerisinde en sık görülen bozukluktur.
   Özgül fobiler genellikle fobi olarak adlandırılsa da birçok türü vardır. Bunlar hayvan( köpek, böcek, kedi ) fobisi, doğal afet fobisi olabilirken aynı zamanda yükseklik korkusu, kan ve yaralanma korkusu, klostrofobi( kapalı alan korkusu ) yalnızlık fobisi, uçak fobisi olarak ortaya çıkabilir.
   Peki, özgül fobi tanısı kimlere konabilir? Birey korku duyulan uyaranla karşılaştığında çoğu zaman buna katlanabilir ancak korku uyandıran uyarandan çoğunlukla kaçınır. Korku duyulan uyaranla karşılaşmanın kaçınmaya, korkuya ya da kaygılı beklentiye yol açması durumu, kişinin günlük işlerini, işle ilgili işlevselliğini ya da toplumsal yaşamını olumsuz yönde etkiliyorsa ya da kişi böyle bir fobisi olduğu için belirgin bir sıkıntı duyuyorsa bu tanı konabilir.
   Fobiler genetik olarak taşınabildiği gibi, yani annede kan fobisi mevcutken çocuğunda da kan fobisi olabilirken, sosyal öğrenmeler sonucu da ortaya çıkabilir. Yani köpekten korkan birini gören bir bireyde de köpek fobisi ortaya çıkabilir.
   Özgül fobiler terapide nasıl yürütülür? Özgül fobiler, genellikle klinik ortamında ilaçsız ve kısa sürede tedavi edilebilen kaygı bozukluklarıdır. Aşamalı olarak maruz bırakma, nefes egzersizleri ile bilişsel-terapi tedavi yöntemi olarak kullanılabilir. Birey, fobi duyduğu nesne veya durumla karşılaşmaya terapisti tarafından terapi esnasında hazırlanır. Aşamalı maruz bırakmayı gerçekleştirmek için aşamalar terapist ve danışan tarafından birlikte belirlenir. Aşamalar esnasında karşılaşılabilecek bedensel veya zihinsel tepkiler terapi esnasında terapist ve danışan tarafından öngörülerek, tepkilerin ortaya çıktığı esnada danışanın ne yapacağı, bedensel veya zihinsel olumsuz tepkilerle nasıl başa çıkacağı terapist tarafından verilen psiko eğitim çerçevesinde öğretilir. Danışan, hazır olduğu esnada fobisi olan durumla veya nesne ile karşı karşıya kalmaya başlar. Süreç bu şekilde devam eder ve danışanın fobisi çoğunlukla ortadan kalkar.
   Özgül fobiler terapide aşıldıktan sonra tekrardan ortaya çıkar mı? Terapi ile özgül fobilerin iç yüzü danışan tarafından deneyimlenir. Danışan, duruma ya da nesneye yüklediği anlamı, hatalı otomatik düşünce ve bilişsel çarpıtmalarını fark eder. Fobisi ortadan kalktıktan bir süre sonra tekrardan ortaya çıkabilir ancak danışan terapi esnasında deneyimlediği durumları ve baş etme stratejilerini hayatında ne kadar işlevsel hale getirirse tekrarlama olasılığı o kadar düşer.



Bu yazı 1683 defa okunmuştur.

YORUMLAR



YAZARIN DİĞER YAZILARI