Bugun...


Haluk BİLGESAY
SAĞLIKTA DÖNÜŞÜMÜN AYAK İZLERİ
Tarih: 26-12-2019 10:04:00 Güncelleme: 26-12-2019 10:04:00


   Kısa adı İSAR olan İstanbul Araştırma ve Eğitim Vakfı, 21-22 Aralık 2019 günlerinde Tıbbi Konularda Fetva Verme Metodolojisi ve Zorluklar Sempozyumu düzenlemiş. 2009 yılında kurulan bu vakıf, kuruluş gerekçesini, küreselleşen dünyanın ihtiyaçları doğrultusunda ilim adamlarının yetişmesine yeni bir yaklaşım getirmek, dolayısıyla günümüz dünyasının kültür, düşünce ve toplum sorunlarına çözüm üretebilmek olarak açıklamakta.
   Vakıf, sempozyumla ilgili olarak yaptığı açıklamada “O kadar sıklıkla yeni tıbbi teknoloji haberleri duyuyoruz ki, bu haberlerin bir kısmının sosyal hayatımızı dramatik bir şekilde değiştireceğinden endişe ediyoruz, bu değişikliğin genel geçer ahlak yasalarını da değiştirme potansiyelini görebiliyoruz. Bu gelişmelerin bir kısmının da insan doğası/fıtratına aykırı olabileceğini öngörüyoruz. Her ne türden olursa olsun, şu bir gerçek ki, yakın gelecekte farklı bir insan tipi inşa ediliyor. İnşa kelimesi sanıyoruz ki toplumsal cinsiyet tartışmalarında gerçekten anlamını buluyor ki cinsel alandaki, tıp ile koşut giden tartışmalar, her geçen gün alevleniyor. Bütün bunlar, bu konular hakkındaki tartışmalarının çok sağlam temeller ile gerçekleştirilmesini, felsefî/kelami arka planı ile ele alındıktan sonra pozisyonlar belirlenmesini elzem hale getiriyor” diyor.
   Vakıf 05.06.2010 tarihinde ilk toplantısını yapmış, “İslam Âlimlerinin Tıbbi Konularda Fetva Verirken Bilgi Edinme Usulleri” toplantısını gerçekleştirmiş. Yeterli görmediği için devamı sayılan bu sempozyumu düzenlemiş. Sempozyumun konuşma konularında ne yok ki?
   Birkaçını aşağıda sıralıyorum:
* Biyofıkıh Biyoetiğe İkame Edilebilir mi?
* Biyofıkıh Metodolojisi: Delile Dayalı Tıp ve Delile Dayalı Fıkıh Matriksi
* Batıda ve İslam Dünyasında Biyoetik Sorunların Anlaşılmasında ve
   Değerlendirilmesinde İnsan Anlayışının Önemi: Beyin Ölümü Örneği
* Mecmau'l-Fıkhi'l-Islami ed-Duvelî'nin Tıbbi Konularda Fetva Usulü
* Tıbbi Meselelerle İlgili Fetvalara Analitik Bir Yaklaşım: Din İşleri Yüksek Kurulu
   Örneği
* Temel Fıkhi Kavramların Medikal Meselelerde Fetva Verme Süreçlerindeki Konumu:Tıbbi Meselelerde Fikir Geliştirme Süreci- İslami Perspektiften Medikal Hatalar
   Yukarıdaki konuları okuyunca sağlık alanında olacak dönüşümün de ayak izlerini görür gibiyim. Oysa biliyordum ki, tıbbın kaynağı fetvalar değil, bilimsel bilgidir.
   Sağlık hizmetlerinin ticarileşmesi ve toplumun her geçen gün muhafazakârlaştırılması çabaları ne yazık ki ülkemizde bilimden uzaklaşmayı körüklemekte, inanç temelli sağlık kongrelerinin gerçekleştirilmesi ile hızla yaygınlaştırılmaktadır.
   Tıbbın zenginliği, gelişmesi ve birikimi bilimsel yöntem sayesindedir. İçgüdüsel davranış kalıplarına dayanan uygulamalardan bugün bilimsel yöntemin benimsendiği kanıta dayalı uygulamalara ulaşmıştır. Bu gelişmeler hekimliğin değerlerinin, mesleki evrensel ilkelerinin dini inançları değil bilimsel bilgiyi ve hak temelli yaklaşımı temel alması ile sağlanmış, böylece politik, ekonomik ve inanç gerekçelerinin hekimlik uygulamalarında ötekileştirici ve ayrıştırıcı değişimlere neden olması engellenmiştir.
   Bugün yürürlükte olan Tıbbi Deontoloji Tüzüğü’nde hekimin bilimin gerekliliklerine uyması ifade edilirken, Dünya Tabipleri Birliği Hekimlik Ahlakı Uluslararası Yasası da hekimin hastasına bilimin bütün olanaklarını sunmakla yükümlü olduğunu açıkça belirtmektedir.
   Şimdi, aklın özgür ve bağımsız düşünebilmesinin, sorgulamasının önüne engeller konulmaktadır. İnanca dayalı bilgi üretme süreçleri toplumların gericileşmesinin en temel göstergelerindendir.
   Tıbbi konularda fetva verme anlayışı sağlık hizmetleriyle ilgili kararların din insanlarınca verilmesini gerektirir ki bu anlayış bilime, hekimliğin evrensel ilkelerine ve hukuk kurallarına aykırılıktır. Böylesi bir geri gidişin sağlık alanında yaşanması, yaşam hakkının sağlanmasının olanağı olan ve sağlık politikaları ve piyasaya dönük sağlık örgütlenmeleri ile zedelenen sağlık hakkı bir yara daha alacaktır.
   Yaşayacağımız bütün günlerimiz aydınlık olsun.
   İletişim: bilgesay.haluk@gmail.com

 



Bu yazı 531 defa okunmuştur.

YORUMLAR



YAZARIN DİĞER YAZILARI