Bugun...


Haluk BİLGESAY
KAMU İŞ YERLERİNDE ŞİDDET NASIL ÖNLENİR?
Tarih: 21-05-2020 14:27:00 Güncelleme: 21-05-2020 14:27:00


  Değerli Okurlarım,
  Son yıllarda batı toplumlarında giderek yaygınlaşan iş yerlerinde şiddet uygulamalarına karşı bu ülkelerde gerek baskıyı önlemeye yönelik, gerekse mağdurların tedavisine yönelik çabalar oldukça yoğundur. Ülkemizde ise, hem kamu, hem de özel kurumlarda şiddet uygulamaları sıkça görülmesine karşın, iş yerlerinde yaşanan bu sürecin ne anlama geldiği bile bilinmemektedir.
  Örgütlerde yıldırma ve bezdirme eylemlerine karşı öncelikle örgütsel ve yönetsel sorunların çözülmesi gereklidir. Örgüt hiyerarşisinde genellikle yöneticilerin astlarına uyguladığı yıldırma eylemleri, gerçekte güç ilişkilerinden kaynaklanmakta, bu nedenle yatay ve dikey olabilmektedir.
  Nitekim bu sonuçlar, bilimsel araştırma çalışmamızda da ortaya çıkmıştır. Uluslararası düzeyde ele alınan ve ülkemizde de gittikçe artan bir öneme sahip olan iş yerindeki yıldırı-bezdiri eylem ve davranışlarının, özellikle de kamu sektörünün tüm kurumlarını ilgilendiren ve ilk kez yapılan araştırmamızın sonuçları, Türk Kamu Yönetiminin bugünkü durumunu açıklayan bir örneklem çalışması olarak nitelendirilebilir.  
  Bu araştırmadan nasıl bir sonuç elde edildi ve bu sorunsal sonuçların çözümü için ne öneriliyor? Araştırmanın bu bölümüne veri sağlayan anket sorularından son ikisi şuydu:
1- Size göre kamu iş yerlerinde fiziksel, psikolojik şiddetin ve cinsel tacizin var oluşunun en önemli üç nedeni nedir?
2- Size göre kamu iş yerlerinde şiddeti önlemek ve azaltmak için ne yapılmalıdır?
  Birinci soruya verilen yanıtlardan ilk üçe giren sorun eğitim yetersizliği, liyakatsızlık ve iletişim eksikliği olmuştur. Bu üçünü izleyen nedenler ise yetersiz yöneticiler, yaptırım ve güvenlik yetersizliği, adaletsizlik ve denetim eksikliği olarak sıralanmaktadır.
  İkinci soruya verilen yanıtlardan ilk üçe giren çözüm önerisi ise, çok ilginçtir, ilk üç neden sıralamasının karşılığı olabilecek çözüm önerilerinin çıkmasıydı. Nedenlerin başında yer alan eğitim yetersizliği karşısında eğitimin güçlendirilmesi, liyakatsızlığın karşısında liyakatın sağlanması ve iletişim eksikliğinin karşısında etkili iletişim ortamının kurulması başat çözümler olarak önerilmektedir. Bu üçünü izleyen çözüm önerileri ise sırasıyla tüm kamu kurumlarında güvenliğin sağlanması, caydırıcı yaptırım uygulamalarının geliştirilmesi, adil yönetimin sağlanması gibi öneriler olmuştur.
  Bu sonuçlarla Türk Kamu Yönetiminin bugünkü konumunu ortaya koyan temel gerçekleri şöyle özetlemek olasıdır:
a) Kamu kuruluşlarının büyük çoğunluğunda şiddete yönelik eylem ve davranışların yakından izlendiği, denetim altına alındığı, gerekli önlemlerin önceden veya zamanında alındığı bir düzen oluşturulmamış, bir düzenleme getirilmemiştir. Bu durum ne yazık ki kamu iş yerlerinde yasal gerekliliğe karşın henüz etkin bir iş sağlığı ve güvenliği sisteminin kurulamadığını ve bu yönde kurumsal bir kültürün oluşturulamadığını göstermektedir.
b) Kamu iş yerlerinde meydana gelen yıldırı/bezdiri eylem ve davranışlarının çoğunluğu önlenebilir, basit olaylar olarak görülmektedir.
c) Kamudaki şiddete yönelik eylem ve davranış olarak en yoğun karşılaşılan tür psikolojik şiddettir (mobbing). İkinci sırada fiziksel şiddet olgusu, üçüncüsü ise cinsel tacize yönelik eylem ve davranışlardır.
d) Kamu iş yerlerindeki şiddete yönelik olgular genellikle kurum içindeki amir-yönetici konumunda olan kamu personeli ile mesai arkadaşları tarafından gerçekleştirilmektedir.
 e) Kamu kurum ve kuruluşlarındaki kamu çalışanları, iş yerinde meydana gelen şiddete yönelik eylem ve davranışlarını gizleme eğilimindedir.
 f) Kamudaki şiddet eylem ve davranışlar gizlendiği için genellikle soruşturmaya konu edilmemektedir.
g) Kamuda henüz şiddet eylem ve davranışlarına karşı yaptırım uygulama alışkanlığı bulunmamaktadır.
h) Kamu çalışanları, iş yerinde meydana gelen şiddete yönelik eylem ve davranışlarda kurumlarının eğilim ve yaklaşımını yeterli görmemektedir.
   Görüleceği üzere, Türk Kamu Yönetiminin bugünkü konumunun hiç de iç açıcı olduğu söylenemez. O halde nasıl iyileştirilecektir sorusuna gelindiğinde “neden-çözüm” bileşkesi ortaya çıkmaktadır. Nedenler sıralamasında ilk sıralarda yer alan eğitim yetersizliği karşısında eğitimin güçlendirilmesi, liyakatsızlık karşısında liyakatın sağlanması ve iletişim eksikliğinin karşısında etkili iletişim ortamının kurulması önerildiğine göre, Türk Kamu Yönetiminin iyileştirilmesi, güçlendirilmesi ve geliştirilmesi çalışmalarında bu çözüm önerileri özellikle dikkate alınmalıdır.
   Bir sonraki yazımda, kamu iş yerinde şiddete (psikolojik şiddet) maruz kalan ve örnek olay olarak niteleyebileceğimiz kamu çalışanı iki dostumu, onların çalıştıkları kurumlarında neler yaşadıklarını ve uygulamalara dayanamayıp yaşama nasıl veda ettiklerini anlatacağım. Yazımın başlığı “Şiddet ve Ölüme Dair: İki Can…” olacaktır.
   Yaşayacağımız bütün günlerimiz aydınlık olsun.
   İletişim: bilgesay.haluk@gmail.com

 



Bu yazı 1221 defa okunmuştur.

YORUMLAR



YAZARIN DİĞER YAZILARI